Formaty papierów

Formaty papierów zostały ustalone w międzynarodowej normie. Według standardów określone są w ustalonej przez powstałą w roku 1946 Międzynarodową Organizację Normalizującą (International Organization for Standardization) – ISO, czyli normy ISO 216 oraz ISO 269. Pierwsza norma obejmuje najbardziej popularne rozmiary papieru, czyli formaty A i B, zaś druga – format C (czyli głownie stosowany jako rozmiar kopert). Ten typ określający rozmiary papieru obowiązuje w Polsce i wielu krajach na świecie.

Istnieją również normy dotyczące określenia jakie są standardowe rozmiary papieru, które stosowane są w określonym krajach lub regionach. Na przykład w Stanach Zjednoczonych, Kandzie, Meksyku, Japonii czy Wielkiej Brytanii obowiązuje nieco inny system według którego określa się format papierów. Zależny jest od między innymi stosowanej w tych państwach jednostki miar długości. Popularny format papieru w krajach Ameryki Północnej oraz Południowej to system Letter-Legal-Executive. W Japonii wymiary papierów określane są nieco podobnie jak w normie ISO, jednak różnica polega na odmiennych wartościach liczbowych.

Dzięki ujednoliceniu systemu dotyczącego opisu jaki mają formaty papieru, niezależnie od kraju można z powodzeniem wydrukować czy skopiować dany dokument. Najbardziej popularne w Polsce są rozmiary arkusza papieru typu A. Większość sprzętów domowych, biurowych czy przemysłowych przeznaczonych jest to obróbki tego rodzaju kartek. W przypadku dokumentów tekstowych większość z nich opiera się właśnie o wymiary papieru A (z możliwą konwersją na B).

Rozmiary papierów – informacje ogólne

Pierwszą normę dotyczącą formatu papieru wprowadził Niemiecki Instytut Normalizacyjny. Już w roku 1922 doprecyzował powstałe we Francji formaty papieru (przełom wieków XVIII oraz XIX). Ich stosowanie było powszechne w krajach Europy Zachodniej. Jedynym wyjątkiem była Wielka Brytania, która miała opracowane własne standardy obejmujące formaty papieru.

Istnieją trzy rodzaje w jakich występują formaty kartek. Należą do nich typ A, B oraz C. Ich wymiary mogą być podawane w kilku rodzajach jednostek miar – milimetrach, centymetrach, calach bądź pikselach. Wszystko zależy od tego, jakie rodzaje kartek bierzemy pod uwagę. Każdy z tych formatów ma określone cechy. Łączy je jednak fakt, że w każdym z nich stosunek boku krótkiego (szerokość w pionie, długość – w poziomie) w odniesieniu do dłuższego (długość w pionie, szerokość w poziomie) wynosi 1 : √2 (jeden do pierwiastka kwadratowego drugiego stopnia z dwóch). Podobnie jest w przypadku boku kwadratu wobec przekątnej tej figury. Rozmiary papieru w tym przypadku są zaokrąglane do pełnych wartości (np. milimetrów). Dzięki takiej proporcji, gdy kartka zostanie złożona na pół (łącząc ze sobą boki krótsze) powstaną dwa jednakowej wielkości arkusze o połowę mniejsze niż format papieru wyjściowy.

Format kartki – typ A

Format kartki typu A należy do najbardziej popularnych oraz najczęściej stosowanych rodzajów arkuszy jaki obejmuje formaty w Polsce. Jest 11 rodzajów określanych symbolami z kolejnymi liczbami (od 0 do 10), czyli A0, A1, A2, A3, A4, A5, A6, A7, A8, A9, A10. Powierzchnia, jaką ma największy format arkusza, czyli A0 łączne wymiary papieru ma równie 1 m². Łatwo rozeznać się w obliczeniu kolejnych formatów. Wystarczy bowiem podzielić wartości poprzedzającego rozmiaru na pół, by uzyskać mniejsze wymiary formatów. Według tego złożony na pól format A0 daje dwie karki o rozmiarze A1, A1 złożony na pół to 2 razy A 2 i tak dalej. Podając wymiary kartek zaokrągla się je do pełnych wartości. Format A10 jest najmniejszym z dostępnych jako formaty A, nie można go już złożyć na pół.

Format kartki – typ B

Format kartki typu B jest drugim co do popularności jeśli chodzi o częstość stosowania arkuszy, które obejmują formaty w Polsce. Podobnie jak w przypadku typu A jest 11 rodzajów określanych symbolami z kolejnymi liczbami (od 0 do 10), czyli B0, B1, B2, B3, B4, B5, B6, B7, B8, B9, B10. Wymiary formatu z grupy B wyliczane są na podstawie średniej geometrycznej biorąc pod uwagę dwa pośrednie wymiary typu A. Stąd też łatwo policzyć, że wymiary kartki B1 to średnia geometryczna wyciągnięta z wymiaru boków arkuszy A1 oraz A0. Podobnie jak w przypadku formatu A, po podzieleniu na pól (wzdłuż dłuższego boku) tworzą się dwa arkusze mniejszego formatu. Formaty kończą się na B10, którego nie można już złożyć na pół, gdyż byłby to zbyt mały rozmiar.

Format kartki – typ C

Format kartki typu C to popularny rozmiar stosowany do określania kopert. Istnieje 11 rodzajów wymiaru C, które – podobnie jak w przypadku A i B – są określane symbolami z kolejnymi liczbami (od 0 do 10), czyli C0, C1, C2, C3, C4, C5, C6, C7, C8, C9, C10. Część z nich to standaryzowane wymiary kopert, które mieszczą w sobie bez składania odpowiedni format arkusza z grupy A (np. w kopercie C4 mieści się kartka A4, w C5 – A5, zaś w C6 – A6). Wymiary formatów C są wyliczane jako średnia geometryczna z dwóch wymiarów A oraz B odpowiadających danemu w typie C., np. format C2 jest średnią geometryczną z A2 i B2. Po złożeniu na dwie równe połowy kartki w formacie C otrzymujemy dwa arkusze niższego rzędu (np. z C0 powstaje dwa razy wymiar kartki C1). Najmniejszy z dostępnych rodzajów w tej grupie, czyli format arkusza C10 nie podlega już dalszemu zmniejszaniu.

Jakie wymiary kopert są dostępne na rynku?

Wymiary kopert, jakie są używane w Polsce są standaryzowane według międzynarodowej normy ISO 269. Według niej wymiary kopert zostały dostosowane  tak, by mieściły się w nich arkusze według międzynarodowej normy ISO 216. Wcześniej w Polsce obowiązywały między innymi normy ISO 269:1985 (do roku 2009) czy też PN-ISO 269:2000 (wycofana w roku 2014). Większość krajów na świecie funkcjonuje według podobnej normy jednak na przykład w Niemczech obowiązuje norma DIN 678 definiującą zbliżoną do ISO 269 listę określającą format kopert. Natomiast w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej można wyróżnić kilka rodzajów określających rozmiar kopert. Należy w tym przypadku dokładnie sprawdzić, jakie są wymiary danej koperty. Nie zostały one bowiem przystosowane do wymiaru papieru według standaryzacji normą ISO 216.

W Polsce większość kopert ma symbol C i mieści w sobie (bez konieczności składania format arkusza A odpowiadający danemu typowi).

Wymiary druku – jakie wymiary mają obrazy w pikselach?

Wymiary druku stosowanego jako obraz zapisany w pikselach zależą od jego wielkości. Najczęściej zapisywane są w rozdzielczości o jakości 300 DPI lub 72 DPI. Wiadomo, że im lepsza jakość zapisanego pliku graficznego tym lepszy bardziej wyraźny jest format druku.

W Polsce – podobnie jak w wielu krajach na świecie – zostały ustalone rodzaje w jakich są drukowane formaty w profesjonalnych zakładach. Jest to związane z wieloletniej tradycji powstałego w … zawodu. Nazwy jakie mają formaty druku podobne są w pewnym stopniu do zaczerpniętych z systemu brytyjskiego obowiązującego od lat (czyli miara podawana w jednostkach jakimi są cale).

Polskie wymiary druku określane były od tak zwanego rozmiaru “pełnego” (czyli “folio”). Jego proporcje pozwalały na ustalenie pozostałych formatów. Dzięki przecięciu arkusza “folio” (i dalsze powstałe w ten sposób formaty) na pół powstają kolejne rozmiary.

Format papierów – zastosowanie najbardziej popularnych wymiarów kartek

Jak już wielokrotnie zostało wspomniane, najbardziej popularne formaty stosowane w Polsce to formaty papieru A. Licząc od A0 do A10 każdy z nich posiada zastosowanie w życiu codziennym. Często nie zdajemy sobie nawet sprawy, jak wiele przedmiotów wykonanych jest według standaryzowanego rozmiaru. Przede wszystkim dostępne są w takich dziedzinach jak na przykład marketing czy reklama, grafika, architektura, malarstwo i rysunek i wiele innych kategorii. Między innymi w dokumentacji biurowej kartki mają formaty z grupy A (szczególnie A4, A5 oraz A6). Także papiery pakowe są zwykle właśnie w tym formacie.

Nieco mniej popularnymi są formaty z kategorii B, jednak również wiele arkuszy codziennie używanych jest w tym właśnie wymiarze. Przede wszystkim różnego rodzaju formy reklamowe (takie jak plakaty, ulotki, broszury informacyjne) czy kalandarze i plannery mają ten rozmiar papieru.

Natomiast wspomniane już formaty C występują przede wszystkim jako koperty (C4, C5, C6 czy C7). Większe znajdują zastosowanie w marketingu i reklamie, mogą też służyć jako kartony, folie czy papiery pakowe. Mniejsze zaś to idealny format na takie elementy jak np. ulotki, mini-notatniki, naklejki, wizytówki czy znaczki pocztowe.